Vùng Tây Bắc bao la ẩn giấu một kho tàng văn hóa rực rỡ đồ sộ của sông, của suối, của núi, của rừng và của con người nơi đây. Có lẽ không ai có thể nói rằng mình đã hiểu cặn kẽ về văn hoá Tây Bắc.

Tổng đạo diễn Vi Hòa trăn trở: “Khó ở chỗ là nó phong phú quá, đặc sắc quá, mà mình thì có hạn....Tại sao lại có 9 bậc cầu thang, có lễ hội hoa ban.... có thể nói là vô cùng nhiều tầng nhiều lớp. ... Mình còn nhỏ bé quá so với nền văn hoá quá rộng lớn, thứ hai là với khoảng hơn 20 tập phim khó có thể nói được hết, cho nên chúng tôi quyết định đem hết tâm huyết nhiệt tình, nhưng có say sưa tâm huyết đến mấy thì cũng không thể nói hết được nền văn hoá đó. Thành ra chúng tôi quyết định là đối với văn hoá Tây Bắc cũng chỉ nên là khát vọng, nên là khát vọng thôi, mà khát vọng văn hoá thì nó vô cùng. Cho nên chúng tôi đặt tên phim là “Khát vọng Tây Bắc”, là khát vọng văn hoá, mà như thế là khát vọng cả đời luôn”.

“Khát vọng Tây Bắc”, gồm hơn 20 tập phim, là một bức tranh sống động về văn hóa của các dân tộc Tây Bắc: một nền văn hóa đa dạng, đặc sắc về văn hóa dân gian, văn hóa canh tác, ẩm thực, ứng xử, kiến trúc…, của những con người mà cả đời dường như “không biết thở dài”.

Ở “Khát vọng Tây Bắc”, cách làm phim có một sự thay đổi lớn so với các phim tài liệu đơn lẻ trước đây. Thay vì các đạo diễn của Đài thâm nhập thực tế và viết kịch bản, thì ở đây, những chi tiết thú vị đầu tiên được hình thành từ vốn sống và tình yêu của chính những con người đã gắn bó với vùng đất Tây Bắc.

Tổng đạo diễn Vi Hoà cho biết: “Các văn nghệ sĩ của từng địa phương tự viết kịch bản về quê hương của mình, bởi vì không ai có thể hiểu rõ Tây Bắc bằng họ. Họ là những người Tây Bắc, người Kinh đã sống ở đó nhiều năm, thấm đậm văn hoá Tây Bắc”.

Mỗi tập phim là một câu chuyện: chuyện về những điệu múa xòe không tuổi của người Thái ở Mường So; về nơi thượng nguồn của con sông Đà huyền thoại, không chỉ là dòng sông ánh sáng mà còn tải cả 1 dòng sông văn hóa đại ngàn; về thông điệp từ những pho sách Thái cổ được viết bằng chữ thuộc hệ pâly Nam Ấn Độ trong bộ khóa đầu ; về “ quần cư Mường Lò”…vv

“Cái chung nhất cho dân tộc Thái và các dân tộc miền núi, đặc sắc nhất là lạc quan yêu đời, và hình như họ không biết thở dài... họ vừa chăm chỉ vừa thượng võ vừa lồng lộng gió đại ngàn. Vừa gian khổ vừa vất vả, họ phải gùi từng gùi đất lên nương núi, cho nó xuống từng hốc đá, hạt ngô reo xuống, dốc đến mức hạt ngô gieo xuống cũng phải nằm nghiêng, thế nhưng họ vẫn hát tình ca trên nương, vẫn thổi kèn trên nương, lãng mạn và trữ tình”, Tổng đạo diễn Vi Hoà cho biết thêm.

Không có hoa ban và những điệu múa xòe thì không phải Tây Bắc, cũng giống như Tây Nguyên không có voi và cồng chiêng thì không phải Tây Nguyên. Vậy nên xuyên suốt hành trình khám phá văn hóa Tây Bắc là hình ảnh hoa ban, hình ảnh những điệu xòe vương vấn lòng người. Hoa ban là loài hoa tượng trưng cho tình yêu của nàng Ban và chàng Khum trong truyền thuyết của người Thái cổ. Còn những điệu xòe “thổn thức mọi bước chân” chính là những vòng xòe không tuổi làm nên linh hồn Tây Bắc.

Những câu chuyện về vùng đất hoang sơ, kì bí này dường như không dứt trong lời kể của người đạo diễn vốn đã rất gắn bó với đất và người nơi đây.

Tây Bắc - sau mỗi hành trình khám phá lại mang đến cho đoàn làm phim những chi tiết, xúc cảm mới mẻ. Từ chỗ biết, rồi say mê, và yêu văn hóa Tây Bắc từ lúc nào không hay.

Tổng đạo diễn Vi Hoà hào hứng chia sẻ: "Những chi tiết như thế này mà chỉ người trong cuộc mới hiểu được. Đó là đôi trai gái người Mông mà lấy nhau, thì trên rừng núi không thiếu gì gỗ cây Pơmu thế nhưng họ chỉ ngủ trên một cái giường rất hẹp, nhưng mà mình phải hiểu là họ ngủ trên cái giường rất hẹp như thế là để cho không còn chỗ nào để giận để ghét nhau nữa, lúc nào cũng yêu nhau, như thế rễ của họ mới dài ra được. Như vậy là cái tình yêu đôi lứa, tình yêu quê hương, tình yêu con người hoà quyện vào nhau".

Sau 2 năm ấp ủ ý tưởng và ghi hình, đạo diễn Vi Hòa và các đồng nghiệp đã có những trải nghiệm thú vị. Cái được lớn nhất mà seri phim này mang đến cho họ là những kỉ niệm khó quên. Còn với khán giả truyền hình - đó là một kho kiến thức văn hóa vô tận và vô cùng hấp dẫn của núi rừng Tây Bắc.